Gero eta modernoagoa eta teknologikoagoa den futbolean, batzuetan errito batzuk urtez urte, hamarkadaz hamarkada, mantentzen dira tradizio bihurtu arte. Erritu horietako bat gure estadioan gertatzen da, San Mamesen. Talde bisitariek ‘Pitxitxi’ izenez ezagunagoa den Rafael Moreno Aranzadiren bustoari lore sorta bat eskaintzeaz ari gara.
Lehenengo eta behin, nor izan zen ‘Pitxitxi’?
Bilbon jaio zen 1892ko maiatzaren 23an, eta Miguel de Unamuno idazle bilbotar ezagunaren iloba zen. Rafael Moreno Aranzadi, ‘Pitxitxi’, Athletic Clubeko aurrelaria izan zen eta San Mames estadioko lehen golaren egilea, 1913ko abuztuaren 21ean Irungo Racingen aurka egindako inaugurazioan.
83 gol sartu zituen talde zuri-gorriarekin jokatutako 88 partidetan, 1911 eta 1921 bitartean, baina kopurua 200etik gora igotzen da lagunartekoak kontuan hartuz gero. Espainiako lehen selekzioko kide izan zen, 1920ko Anberesko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuena, eta futbol epaile izan zen erretiratu eta hil arteko urtean. Mukizapi zuri bat zeraman buruan jokatzen zuenean. Bere heriotzaren arrazoia jakin gabe dago. 30 urte bete baino pixka bat lehenago gertatu zen, 1922an, baina uste da egoera txarrean zeuden ostrak jateagatik hil zela.
1953an, Marca kirol egunkariak Ligako golegilerik onenaren saria sortu zuen, eta garaikur horri izena jartzeko ordua iritsi zenean, XX. mendeko lehen laurdeneko jokalaririk esanguratsuenetako batena aukeratu zuen, ‘Pitxitxi’.
Zergatik jartzen da lore sorta bat Pitxitxiren bustora?
Lore-sortak aurkariek Ligako eta lehoien historiako aurrelaririk onenetako bati dioten errespetua adierazten du. Talde bisitariek Athletic Cluben baloreak gorpuzten dituen idolo baten oroimena ohoratzeko egiten duten adeitasun ekintza da: gogoa eta pasioa.
Nor izan zen tradizio horri ekin zion lehen taldea?
1924an Haro Sport Clubek hildako jokalariari lehen lore-eskaintza egin bazion ere, 1926an San Mames futbol zelai zaharrean bere omenez eraikitako bustoaren aurrean egin zuen lehen taldea Budapesteko MTK taldea izan zen.
Harrezkero, tradizio bihurtu zen talde aurkari guztientzat, eta 2013an inauguratutako San Mames berrira ere zabaldu zen, non bustoa aldageletara sartzeko korridorean jarri zuten.
Hasieran, eskaintza aldagelan edo zelaian egiten zen, baina denboraren poderioz egungo bustoan egiten ohitu zen.
Tradizio honek kiroltasun-une batean aurkariak batzeaz gain, futbola joko bat baino gehiago dela gogorarazten du: historia eta memoria da.
San Mamesetik Tourra egiten baduzu, argazki bat atera ahal izango duzu bustoan, zelaian bertan, besteak beste aldageletara edo prentsa-aretora bisita eginez.
Ezagutu gehiago ‘Pitxitxi’-ren historiari buruz gure post-ean: Nor zen Pitxitxi eta zein den bere historia.
